DòngNhạcXưa xin giới thiệu một bài viết về cách dùng chữ rất đặc biệt của nhạc sĩ Song Ngọc – Hoài Linh trong ca khúc “Thiệp Hồng Anh Viết Tên Em”, một trong những bản bolero tình chiến nổi tiếng của miền Nam trước 1975.
“Nhúm” — Một Chữ Rất Xưa Của Tiếng Việt Miền Nam
“Hôm ấy anh đi mình với mình vừa quen, tình nhúm chửa thành…”
Có lẽ linh hồn của cả bài hát nằm ngay ở chữ “nhúm”.
Không phải:
tình mới
tình vừa chớm
hay tình vừa bắt đầu
Mà là: “tình nhúm chưa thành…”
Ngày nay, chữ “nhúm” thường được hiểu theo nghĩa:
một nhúm muối
một nhúm tóc
một nhúm tro
Tức là một thứ rất nhỏ, gom lại trong đầu ngón tay.
Nhưng trong tiếng Việt miền Nam xưa, “nhúm” còn mang hơi hướng của chữ “nhóm”:
nhóm lửa
nhóm bếp
than vừa nhúm đỏ
Nghĩa là: một thứ vừa mới bén lên.
Cho nên câu hát “tình nhúm chưa thành” thật ra mang hình ảnh của một ngọn lửa vừa kịp cháy.
Cập nhật ngày 2018-11-18: Tiếp tục tìm hiểu thông tin trên mạng internet, DòngNhạcXưa xin gởi đến người yêu nhạc xưa vài chi tiết thú vị từ trang dongnhacvang.blogspot.com
1. Theo lời của vợ và con gái của nhạc sỹ Hoài Linh. Vào năm 1968, sau gần hai mươi năm sáng tác dành dụm tiền bạc thì nhạc sỹ Hoài Linh mới quyết định phá căn nhà cũ để xây dựng lại căn nhà mới hai tấm rưỡi nằm ở trong một con hẻm nhỏ đường Trương Minh Giảng (nay là Lê Văn Sỹ).
2. Và cũng để kỷ niệm căn nhà màu tím cũ có nhiều kỷ niệm của hai vợ chồng cũng như gia đình thì nhạc sỹ Hoài Linh có sáng tác ca khúc Căn Nhà Màu Tím để ghi nhớ lại những kỷ niệm đó.
3. Tiếp lời của vợ nhạc sỹ Hoài Linh thì thời đó chiều chiều ông hay đem ghế ra ngồi trước nhà nhìn ra đầu ngõ … con hẻm ngày xưa rất thơ mộng với nhiều hàng rào trồng hoa lá dây leo rất đẹp. Bây giờ mọi thứ đã được đô thị hóa hết cả rồi.
Căn nhà kỷ niệm của nhạc sỹ Hoài Linh. Ảnh: dongnhacvang.blogspot.comVợ và con gái nhạc sỹ Hoài Linh. Ảnh: dongnhacvang.blogspot.comVà đây là cái hướng nhìn ra đầu ngõ huyền thoại mà ngày xưa nhạc sỹ Hoài Linh sáng tác ca khúc căn nhà màu tím …
“chiều nhìn ra đầu ngõ”. Ảnh: dongnhacvang.blogspot.com
Cập nhật ngày 2018-11-17: DòngNhạcXưa rất vui khi nhận thêm phản hồi của tác giả Hữu Thạnh cho nhạc phẩm “Căn nhà màu tím” của nhạc sỹ Hoài Linh. Mời quý vị xem bên dưới
Cập nhật ngày 2014-08-19: Cách đây hơn một tháng, DòngNhạcXưa có nhận được email của một người yêu nhạc xưa có tên là Lac Nguyen trao đổi về nhạc phẩm ‘Căn nhà màu tím’ của nhạc sỹ Hoài Linh. Cá nhân chúng tôi là hậu sinh, không có nhiều dữ liệu để đánh giá. Do đó chúng tôi xin mạn phép trích đăng lại email này (xem bên dưới) và mong phản hồi từ tất cả quý vị yêu nhạc xưa xa gần!
Căn nhà màu tím (Hoài Linh). Ảnh: AmNhacMienNam.blogspot.com
HỎI VỀ BÁI HÁT ‘CĂN NHÀ MÀU TÍM’ Chào Dòng Nhạc Xưa,
Tôi là một 9x, sinh sau đẻ muộn nhưng cũng trót có tình yêu với những ca khúc thuộc thế hệ nhạc vàng của Việt Nam. Tôi có một thắc mắc về bài Căn Nhà Màu Tím đã lâu nhưng vẫn không tìm ra được câu trả lời. Hy vọng Dòng Nhạc Xưa có thể giúp tôi.
Nhiều người, kể cả những người lớn tuổi mà tôi biết, đều cho rằng Căn Nhà Màu Tím là một bài hát có cái kết trọn vẹn, cuối cùng hai nhân vật trong bài hát cũng đến được với nhau. Nhưng riêng tôi thì không nghĩ vậy vì trong bài hát có rất nhiều chi tiết nói điều ngược lại:
1. “Chiều nhìn ra đầu ngõ, rưng rưng niềm thương nhớ dáng xinh xinh một người”: đã đến được với nhau thì sao phải thương nhớ.
2. “Yêu nhau vì lời nói, mến nhau qua nụ cười”: bài hát ra đời trong giai đoạn từ 55 tới 75, trong giai đoạn này, tôi nghĩ nước ta hãy còn nặng tư tưởng phong kiến, yêu thương là chuyện của người trẻ còn cưới nhau là việc của người lớn sắp xếp, cha mẹ đặt đâu con ngồi đó.
3. “20 chiếc xe màu chờ đám cưới cô dâu”: đây là một anh lính “quanh năm với bưng biền” thì đào đâu ra tiền mà kiếm 20 chiếc xe màu đi rước dâu.
4. “Ta nhìn nhau tia mắt trao nụ hôn ban đầu”: đây là hình ảnh đẹp nhất bài hát mà tôi nghĩ chính nó làm người ta lầm tưởng bài hát có một cái kết trọn vẹn. Nhưng nếu đã là trọn vẹn thì cần gì phải nhìn nhau mà trao nụ hôn, họ hoàn toàn có quyền hôn nhau mà. Theo tôi phải hiểu là giữa chàng trai và cô gái bây giờ đã có một khoảng cách khi em là vợ người ta, trong đám rước dâu, có vô tình thấy anh lặng lẽ đứng bên đường tiễn mình thì cũng chỉ dám dùng ánh mắt để trao nhau nụ hôn mà thôi.
Đó là tất cả những điều trong bài hát mà theo tôi, phải hiểu đây không phải là một cái kết có hậu. Khổ nổi mình sinh sau đẻ muộn nên những người lớn tuổi họ không nghe mình phân tích. Không biết Dòng Nhạc Xưa có thể giúp tôi tìm một tài liệu nào đó chứng minh điều này được không?
Cuộc chia ly nào cũng để lại nhiều nỗi luyến tiếc, nhất là khi kẻ ở người đi không biết khi nào gặp lại. Theo cá nhân [dongnhacxua.com], một trong những nhạc phẩm đặc sắc nhất ghi lại cảm xúc của của người ra đi và kẻ ở lại là bản “Quán nửa khuya”, một sáng tác chung của nhạc sỹ Tuấn Khanh và Hoài Linh. Chỉ qua vài câu hát, hai nhà nhạc sỹ đã tài tình vẽ nên một khung cảnh buồn nhưng cũng lãng mạn (“đèn mờ theo hơi khói”) mà chỉ sáng mai đây thôi, hai người bạn mỗi người sẽ dấn thân vào một ngã rẻ cuộc đời: “tôi là người tha hương đi bốn phương” và “anh là người quân nhân vui gió sương”. Sau khi đã trút hết bầu tâm sự, chắc trời cũng đã rạng sáng, chúng ta thấy một hình ảnh thật đẹp khi hai người bạn xiết chặt tay nguyện làm tròn bổn phận và sẽ mãi nhớ giậy phút phân kỳ đầy cảm động. Theo thiển ý của chúng tôi, cả ca từ và giai điệu của bản “Quán nửa khuya” đều xứng đáng để lấy làm khuôn thước cho những sáng tác thuộc dòng nhạc bolero. Ngày ấy, qua tiếng hát liêu trai của Thanh Thúy, bối cảnh đặc quánh khói thuốc và quyến luyến của buổi ly biệt như được lột tả rõ nét hơn hết.
