Mùa thu trong mưa (Trường Sa)

Người ta vẫn bảo Sài Gòn không có mùa thu. Nói vậy không sai, nhưng chưa hẳn đã đúng. Chỉ cần một buổi sáng trời se lạnh, một ly cà phê nóng, một bản nhạc cũ và một cơn mưa bất chợt ập xuống, thì mùa thu ấy vẫn về, một “thu Sài Gòn” riêng của những người yêu nhạc xưa. Dòng Nhạc Xưa xin trân trọng giới thiệu bản “Mùa thu trong mưa” của nhạc sỹ Trường Sa.

Hai giờ trong chiều mưa bến Mỹ Tho

Bài hát ra đời từ một chiều rất cụ thể. Lúc ấy Trường Sa là hạm phó tàu tuần duyên Trường Sa của Hải Quân VNCH. Chiến hạm của ông cập cầu Mỹ Tho, trời đổ mưa, công viên bên bờ sông vắng người qua lại. Theo lời ông kể, chỉ trong khoảng hai giờ, khi mưa chưa dứt và đường phố chưa lên đèn, cả nhạc lẫn lời đã xong.

Khi tàu về lại cảng Sài Gòn, ông lên ngay đường Tự Do, đến gặp cô Sáu Liên, chủ hãng dĩa Việt Nam, để giới thiệu bài hát. Sau đó ông đến nhà Lệ Thu để tập cho cô hát. Các nguồn không hoàn toàn thống nhất về năm sáng tác: có nơi ghi 1967–1968, có nơi ghi 1969. Chính nhạc sĩ cho biết ba tình khúc đầu tay của ông được viết ở Sài Gòn trong khoảng 1967–1969 và Lệ Thu là người thu thanh đầu tiên.

Người sĩ quan viết tình ca buồn

Trường Sa tên thật là Nguyễn Thìn, sinh năm 1940 tại Ninh Bình. Năm 1954 gia đình di cư vào Nha Trang, đến 1957 định cư ở Thủ Đức. Ông vào Hải Quân năm 1962, tốt nghiệp sĩ quan khóa 12. Bút hiệu “Trường Sa” lấy từ chính con tàu ông làm hạm phó, và đơn vị cuối cùng của ông là Giang đoàn 63 Tuần Thám.

Những sáng tác đầu tay của ông (1965–1966) là các ca khúc đại chúng như “Mây trên đỉnh núi”, “Hành trang giã từ”, “Chuyện người đan áo”. Từ năm 1966, ông chuyển hướng sang tình ca buồn. Theo lời kể trên đài RFA, nhạc sĩ Từ Công Phụng là người khích lệ ông bước sang con đường này. Sau “Mùa thu trong mưa” còn có “Xin còn gọi tên nhau”, “Rồi mai tôi đưa em”, rồi “Một mai em đi” (1973, viết khi đóng quân ở đồn Trà Cú), cùng “Tàn tạ” và “Ru em một đời”.

Dù viết tình ca dịu dàng, ông vẫn là người lính ngoài mặt trận. Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, người từng cùng ông làm chương trình nhạc trên đài phát thanh Quân Đội, kể rằng khi quen nhau ông mới biết Trường Sa là sĩ quan cấp tá Hải Quân vẫn đang hành quân. Bài “Sầu biển” của ông được phổ biến rộng trong hàng ngũ Hải Quân để gom tiền ủy lạo gia đình Trung tá Ngụy Văn Thà, người tử trận trong hải chiến Hoàng Sa 1974.

Hồn nhạc và giọng hát

Bài hát mang nhịp slow buồn, tông Mi thứ, hợp với hình ảnh một buổi chiều mưa không có người ấy: bờ đá công viên lặng lẽ, mây giăng mà không trôi, mùa thu trôi vào quên lãng theo tiếng mưa. Ngô Thụy Miên mô tả nét nhạc của Trường Sa như dòng suối nhỏ êm đềm, rồi bất chợt dâng lên như cơn bão. Ông cũng khen lời ca “chau chuốt nhưng không kiểu cách, không làm dáng”.

Ngô Thụy Miên cho rằng Lệ Thu đã chuyên chở trọn vẹn tâm tư của người nhạc sĩ, và đưa các tình khúc của ông đến tuyệt đỉnh danh vọng. Chính Trường Sa cũng nói Lệ Thu là giọng ca ông hằng mến mộ. Hơn 40 năm sau, tên bài hát vẫn gắn liền với hai người.

Sau 1975 và những mùa thu khác

Tháng 4/1975, Trường Sa rời Việt Nam trên một chiến hạm, đến đảo Guam. Không tìm thấy gia đình, ông xin trở về và bị đưa đi học tập cải tạo ở Phú Khánh và Nghệ Tĩnh đến năm 1984. Ông vượt biển lần thứ hai thành công năm 1989, qua trại Pulau Bidong (Malaysia) rồi định cư ở Canada. Trên đảo ông vẫn sáng tác “Xin yêu nhau dù mai nữa”, và về sau có thêm “Mùa xuân sao chưa về hỡi em”, “Những mùa thu qua trên cuộc tình tôi”. Tháng 7/2007, ông ra mắt tuyển tập 26 tình khúc, khoảng một nửa số nhạc phẩm của mình. Năm 2003, Thúy Nga Paris thực hiện DVD “Thúy Nga 70” để vinh danh ông cùng hai nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương và Lê Dinh.

“Mùa thu trong mưa” tiếp tục được nhiều thế hệ hát lại: Lệ Thu bản gốc, Bằng Kiều, Lam Anh, Trần Thái Hòa trong album Music Box 52 “Tình khúc Trường Sa”. Một độc giả từng để lại bình luận rằng ông thích nhất bản do Minh Đức hát trong chương trình Trịnh ca. Một người khác nhớ mãi một giọng nam hát với phần dạo piano mà ông nghe lần đầu năm 1988 trong chiều thu thời sinh viên, và vẫn đi tìm giọng hát ấy.

---

Sources:

• Ngô Thụy Miên viết về Trường Sa – Dòng Nhạc Xưa
• Về ca khúc “Mùa thu trong mưa” – Dongnhacvang.com
• Nhạc sĩ Trường Sa và các tình khúc – RFA
• Phỏng vấn nhạc sĩ Trường Sa – Viet Bao
• Trường Sa (nhạc sĩ) – Wikipedia
• Tiểu sử Trường Sa – Hợp Âm Pro
• Nhạc sĩ Trường Sa – Tạp chí Đáng Nhớ
• Sheet nhạc Mùa thu trong mưa – Trường Ca

Xin ghi chú nguồn Dòng Nhạc Xưa và các nguồn có liên quan khi trích dẫn!