Tối 20/10/2026, nhạc sĩ Từ Vũ, tên thật Trần Đỗ Lộc, đã ra đi ở tuổi 95. Ông sinh năm 1932 tại Hà Nội và mất tại nhà riêng ở Tân Phú, TP.HCM. Nhiều người yêu nhạc xưa thuộc từng nốt “Gái Xuân” nhưng chưa chắc đã biết tên ông. Người đời thậm chí nhiều lần gọi nhầm ông là Tô Vũ.
Mười lăm phút của mùa xuân 1953
Đầu năm 1953, Từ Vũ đón xuân xa nhà, xa người thân. Lúc rảnh, ông lục sách báo ra đọc và dừng lại ở bài thơ “Gái xuân” của Nguyễn Bính trong tập Mây Tần. Bài thơ chỉ có tám câu nhưng gợi trong ông cả một miền quê Bắc: hoa mơ, hoa mận, cô gái giũ lụa bên sông. Theo lời kể, ca khúc ra đời chỉ trong khoảng mười lăm phút. Vì thơ quá ngắn, ông tự thêm hai câu để hoàn chỉnh bài hát. Khi được hỏi có sợ thi sĩ buồn không, ông đáp giản dị là lúc ấy lòng trào dâng nên cứ viết cho trọn ý mình.
Bản đầu tiên do ca sĩ Linh Sơn hát. Phải đến khi Tâm Vấn thể hiện, “Gái Xuân” mới đến với đông đảo người nghe. Rồi qua bao thế hệ ca sĩ, trên sân khấu lẫn trong những mùa Tết xa xứ, bài hát vẫn trẻ như cô gái “hãy còn xuân” trong thơ. Mỗi độ Tết về, nó vẫn là một trong những bài nhạc xuân xưa được tìm nghe nhiều nhất.
Người “ngoại đạo” đầy đam mê
Từ Vũ viết không nhiều, chỉ chừng dưới năm mươi bài. Ngoài “Gái Xuân”, ông còn có những ca khúc như Áo trắng chiều mưa bay, Mưa cao nguyên, Cô đơn chiều Đà Lạt, Vĩnh biệt tình yêu, cùng một số bài phổ thơ bạn bè. Ông cũng là người đặt lời Việt cho những bài ngoại quốc quen thuộc từ cuối thập niên 1950 như Cánh bướm vườn xuân, Cánh buồm xa xưa, Mong mùa xuân mới.
Ông sống kín tiếng, nhất là sau năm 1971 khi vợ qua đời. Khi một nhà báo tìm đến, ông còn xin đừng gọi mình là nhạc sĩ, bảo mình chỉ là kẻ “ngoại đạo” nhưng vẫn giữ trọn niềm đam mê. Năm 2002, nhờ con gái hỗ trợ, ông ra mắt CD Gái Xuân giũ lụa trên sông Vân. Mười ca khúc trong đĩa do chính ông hát, bằng giọng ấm và mượt của một người đã ngoài bảy mươi.
Lời tiễn
Một đời lặng lẽ, một bài hát ở lại với bao thế hệ: điều ấy đủ để gọi ông là tài hoa. Tên ông có thể ít người nhớ, nhưng cứ xuân về, giai điệu ông viết từ mùa xuân 1953 vẫn vang lên trong từng căn nhà.
Dòng Nhạc Xưa xin thắp một nén tâm hương tiễn biệt nhạc sĩ Từ Vũ. Mong ông thanh thản về miền xuân của riêng mình.
Sources: Tuổi Trẻ · Thanh Niên · Ngôi Sao · Hà Đình Nguyên (Du Tử Lê) · Một giờ với tác giả Gái Xuân
Xin ghi chú nguồn Dòng Nhạc Xưa và các nguồn có liên quan khi trích dẫn!